Unia Europejska po raz pierwszy jednoznacznie dopuszcza finansowanie technologii dual-use ze środków polityki spójności. Zmiana ta dotyczy perspektywy finansowej 2021-2027 i oznacza możliwość wspierania projektów, które mają zastosowanie zarówno cywilne, jak i obronne, o ile ich zasadniczym celem pozostaje rozwój cywilny oraz wzmacnianie potencjału gospodarczego regionów.

Technologie dual-use - czym są i dlaczego zyskują znaczenie

Technologie dual-use obejmują rozwiązania, które mogą być wykorzystywane w więcej niż jednym obszarze - np. w przemyśle cywilnym, sektorze publicznym oraz obronności. Do tej kategorii zaliczają się m.in. technologie kosmiczne i satelitarne, cyberbezpieczeństwo, sztuczna inteligencja, zaawansowane systemy komunikacyjne, sensory, drony, nowoczesne materiały oraz infrastruktura krytyczna. Dotychczas ich finansowanie z funduszy strukturalnych było ograniczone lub niejednoznaczne interpretacyjnie.

Nowe podejście w polityce spójności

Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Komisja Europejska, państwa członkowskie mogą przeznaczać środki unijne na projekty dual-use pod warunkiem, że:

• projekt ma cywilny charakter podstawowy,
• wpisuje się w cele rozwoju regionalnego,
• jest zgodny z zasadami pomocy publicznej i polityki spójności.

Finansowanie może obejmować badania i rozwój, inwestycje infrastrukturalne, projekty demonstracyjne oraz wdrożenia technologiczne, realizowane zarówno przez przedsiębiorstwa, jak i jednostki naukowo-badawcze.
Jakie obszary mogą liczyć na wsparcie?

Wśród obszarów potencjalnie kwalifikujących się do finansowania wskazywane są m.in.:

• zaawansowane technologie cyfrowe (AI, big data, cyberbezpieczeństwo),
• technologie kosmiczne i systemy satelitarne,
• nowoczesne materiały i komponenty,
• infrastruktura badawczo-rozwojowa i demonstracyjna,
• rozwiązania wzmacniające odporność infrastruktury i łańcuchów dostaw.

Środki mogą pochodzić zarówno z programów regionalnych, jak i krajowych, w tym z programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki.

Co oznacza to dla beneficjentów?

Nowe podejście stwarza dodatkowe możliwości dla firm, instytutów badawczych i konsorcjów realizujących projekty na styku innowacji, przemysłu i bezpieczeństwa. Kluczowe pozostaje jednak właściwe zaprojektowanie projektu oraz jasne wykazanie jego cywilnego celu i wpływu na rozwój gospodarczy.

Otwarcie funduszy na technologie dual-use oznacza także większą odpowiedzialność po stronie beneficjentów i instytucji zarządzających - zarówno w zakresie kwalifikowalności kosztów, jak i zgodności projektów z unijnymi regulacjami.

Bibliografia

1. Komisja Europejska (2026) Fundusze europejskie na rozwój polskich technologii i infrastruktury dual-use., Dostęp w:  https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/strony/o-funduszach/fundusze-2021-2027/aktualnosci/fundusze-europejskie-na-rozwoj-polskich-technologii-i-infrastruktury-dual-use/?utm_source=chatgpt.com (Dostępny od: 05.01.2026)